Product sourcing uit Vietnam: een praktische gids

Een landengids is de makkelijkste plek om iets te beweren dat plausibel klinkt en niet klopt. Deze gids probeert dat te vermijden: waar een cijfer uit een primaire bron beschikbaar is staat het er met de bron erbij, en waar dat niet zo is, staat het mechanisme dat het getal bepaalt. Voor een Nederlandse importeur zit de meeste waarde in twee dingen — de vraag of jouw categorie in Vietnam thuishoort, en de vraag wat het EU-Vietnam handelsakkoord jou concreet oplevert.

Vietnam is voor veel merken het eerste alternatief zodra China niet meer het automatische antwoord is. Dat is verstandig, en het wordt onverstandig zodra "Vietnam" als één ding behandeld wordt. Het land is in sommige categorieën volwassen en concurrerend, in andere dun bezet, en in vrijwel alle categorieën afhankelijk van geïmporteerde materialen op een manier die je planning en je invoerrechten raakt.

Waar Vietnam echt sterk in is

Het nuttigste startpunt is niet een ranglijst maar de exportstructuur van het land zelf. Volgens het handelsprofiel van de WTO bestond 87,7% van de Vietnamese goederenexport in 2021 uit manufactures — industrieproducten — tegen 10,1% landbouw en 2,2% brandstoffen en mijnbouw. Vietnam is dus geen grondstoffenland dat ook wat maakt; het is een productieland.

Bron: WTO, handelsprofiel Viet Nam. Bedragen over 2021; de macrocijfers in deze gids over 2022.

Wat die lijst zegt, is belangrijker dan de bedragen. Elektronica en montage van elektronica domineren de export. Schoeisel met een textiel bovendeel staat in de top vijf — één HS-code, één schoencategorie, en toch groot genoeg om naast smartphones te staan. Kleding zit verspreid over de hoofdstukken 61 en 62 van het geharmoniseerde systeem en komt daardoor niet als één regel in dit lijstje terug, maar hoort onmiskenbaar bij dezelfde industriële kern: confectie, schoenen en assemblage van componenten.

De schaal van de handel is voor een importeur relevant, omdat schaal capaciteit en routines betekent. Vietnam exporteerde in 2022 volgens hetzelfde profiel 371,3 miljard US$ aan goederen en importeerde er 359,1 miljard voor, wat het land op plek 23 in de wereldexport en plek 21 in de wereldimport zette. Dat is een volwassen exporteconomie, geen opkomende nichebestemming.

Categorie-fit: waar Vietnam de logische basis is, en waar niet

Niet elke categorie heeft dezelfde economie, en een tabel is de enige eerlijke manier om dat te zeggen. De middelste kolom is waarom je zou kijken; de rechterkolom is wat je hoe dan ook moet uitzoeken voordat je een fabriek kiest.

Het ecosysteem: waarom bovenstrooms het verschil maakt

Dit is het punt dat de meeste landengidsen overslaan en dat je planning het hardst raakt. Vietnam is sterk in maken; het is veel minder sterk in het produceren van de materialen waaruit gemaakt wordt. Dat is geen mening, het is af te lezen uit de importstructuur van het land.

• De grootste importherkomst was in 2021 China met 33,2% van de Vietnamese invoer, gevolgd door Zuid-Korea met 17%, Japan met 6,8%, Chinees Taipei met 6,3% en de EU met 5,1% (WTO).
• De grootste geïmporteerde niet-agrarische producten waren in 2021 elektronische geïntegreerde schakelingen (47,99 miljard US$), toestellen voor lijntelefonie (20,72 miljard) en onderdelen daarvoor — dus componenten, geen eindproducten.
• Bij landbouwproducten is ongekaarde en ongekamde katoen met 2,97 miljard US$ de tweede grootste import (HS 5201). Vietnam maakt kleding van katoen die het niet zelf oogst.

Voor jou betekent dat drie concrete dingen. Ten eerste: je levertijd bevat een importstap die je niet ziet in het gesprek met de fabriek. Een confectiefabriek die vier weken nodig heeft, wacht misschien zes weken op stof die uit China of Korea moet komen. Ten tweede: een verstoring bovenstrooms — een haven, een fabriekssluiting, een handelsmaatregel elders — komt bij jou aan als een vertraging in Vietnam. Ten derde, en het meest onderschat: de herkomst van je materialen bepaalt of je product onder het EU-akkoord als Vietnamees geldt. Daarover verder in deze gids.

MOQ en levertijden

Er bestaat geen Vietnamees minimum. Een MOQ komt uit de machine en de materiaalketen achter je product, niet uit het land, en de vraag die je moet stellen is dus per laag. In kleding zijn dat er minstens twee: wat de confectiefabriek per stijl wil draaien, en wat de weverij of veredelaar per kwaliteit én per kleur wil aanzetten. Die tweede is meestal de bindende, en die staat niet in de eerste quote die je krijgt.

• Vraag het minimum per laag uit: fabriek per stijl, materiaal per kwaliteit, materiaal per kleur, trims per kleur of bedrukking.
• Vraag of het materiaal op voorraad ligt. Een kwaliteit die de leverancier toch al maakt, geeft een lager minimum en een kortere levertijd dan een kwaliteit die vanaf garen of granulaat gemaakt moet worden.
• Vraag waar het materiaal vandaan komt. Dat is één vraag die je levertijd, je risico en je oorsprongspositie in één keer verheldert.
• Vraag naar de eigen productiepieken van de fabriek. Vietnamese fabrieken werken voor westerse seizoenen en hebben daardoor dezelfde drukke maanden als jij; daarnaast is er rond het maannieuwjaar (Tết) een periode van sluiting waarvan je de precieze data per jaar en per fabriek moet bevestigen.

Een verantwoorde planning zet daarom niet één doorlooptijd in de agenda, maar vier afhankelijkheden: materiaal geboekt, sample goedgekeurd, productie ingepland, scheepsruimte geboekt. Waar het misgaat is bijna altijd de eerste, en het gevolg zie je pas bij de laatste.

Fabrieksvalidatie: wat je in Vietnam extra nakijkt

De basisprincipes van leverancierscontrole zijn niet landspecifiek: bestaat het bedrijf, produceert het zelf, heeft het dit product eerder gemaakt, en kan het aantonen wat het beweert. Het volledige raamwerk staat in de gids over fabrikanten controleren en de praktische route in een buitenlandse fabrikant controleren. Drie punten verdienen in Vietnam extra aandacht.

1. Fabriek of tussenpersoon

   Trading companies zijn talrijk en niet per definitie een probleem — sommige voegen echt coördinatie toe. Wat een probleem is, is niet weten met welke van de twee je praat. Vraag naar het adres van de productielocatie, naar bedrijfsregistratie en exportlicentie, en naar wie de order feitelijk uitvoert.

2. Onderaanneming

   Capaciteit wordt in drukke maanden doorgeschoven naar andere werkplaatsen. Dat is niet ongebruikelijk en het is wel iets wat je vooraf wilt weten en schriftelijk wilt regelen: welke bewerkingen mogen worden uitbesteed, aan wie, en met welke inspectierechten.

3. Materiaalherkomst, aantoonbaar

   Vraag per materiaal om de leverancier en het land van herkomst, en vraag om de documenten waarmee dat later te onderbouwen is. Dit is de basis van zowel je oorsprongsclaim als je compliancedossier, en achteraf reconstrueren is bijna onmogelijk.

Kwaliteit: de afspraak, niet het land

Vietnam heeft fabrieken die op het niveau van elke westerse retailer werken en fabrieken die dat niet doen, en het verschil is niet te zien aan de website. Wat de uitkomst voorspelt, is niet het land maar of er meetbare criteria zijn afgesproken vóór de productie: een goedgekeurd referentie-exemplaar, een specificatie met toleranties, en een inspectieprotocol met een AQL-niveau en gedefinieerde defectcategorieën.

Praktisch betekent dat: keur materiaal bij aankomst in de fabriek, ga langs de lijn wanneer de eerste stuks eruit rollen, en inspecteer een steekproef uit de ingepakte order voordat er geboekt wordt. Wie alleen aan het eind kijkt, ontdekt problemen op het moment dat corrigeren zowel de levertijd als de marge kost. Wat je in welke fase controleert staat in de gids over kwaliteitscontrole in de productie.

Communicatie en werkwijze

Het tijdsverschil met Nederland betekent dat er per werkdag ongeveer één uitwisseling mogelijk is. Dat klinkt triviaal en het is de belangrijkste reden dat projecten uitlopen: een vraag die om 17:00 uit Amsterdam vertrekt, krijgt de volgende ochtend Vietnamese tijd aandacht en jij ziet het antwoord de dag erna. Vijf onduidelijke vragen zijn dus vijf dagen.

• Schrijf alles op wat je bespreekt. Een gesprek dat niet in een schriftelijke bevestiging eindigt, is een aanname. Dat geldt overal en het weegt zwaarder over een taalgrens en een tijdzone.
• Stel gesloten vragen. "Kan dit?" levert bijna altijd ja op. "Welke van deze twee kwaliteiten heb je eerder geproduceerd, en kun je een voorbeeld sturen?" levert informatie op.
• Werk met tekeningen, foto's en getallen in plaats van bijvoeglijke naamwoorden. Een maat met een tolerantie is in elke taal hetzelfde.
• Vraag om slecht nieuws als apart onderdeel van de statusupdate: welke drie dingen lopen achter, en wat is daarvoor nodig. Zonder die vraag krijg je de samenvatting die het beste klinkt.

Havens en logistiek

Vietnam heeft twee logistieke zwaartepunten: het noorden rond Hanoi en Haiphong, en het zuiden rond Ho Chi Minhstad met de diepwaterhaven bij Cai Mep. Voor jou is de bepalende vraag niet welke haven de grootste is, maar hoe ver je fabriek van de haven staat die jouw route bedient. Een fabriek in het noorden die via het zuiden vaart, betaalt binnenlands transport over de hele lengte van het land.

Wat je transittijd bepaalt is de dienst, niet het land: of het schip direct naar Rotterdam of Antwerpen vaart of overlaadt in een hub, hoeveel aanlopen er onderweg zijn, en hoeveel dagen je vóór afvaart moet aanleveren. Vraag bij je booking om het concrete vaarschema en de sluitingstijden, niet om een gemiddelde. Volume en gewicht van je product bepalen vervolgens of zee, luchtvracht of een gedeelde container het goedkoopste totaal geeft — een afweging die in de gids over landed cost uitgewerkt staat.

Het EU-Vietnam handelsakkoord: waar de winst zit, en wat de voorwaarde is

Dit is voor een Nederlandse importeur het meest waardevolle deel van deze gids, en ook het deel waarin de meeste onjuistheden circuleren. De feiten, van de Europese Commissie.

• Het handelsakkoord tussen de EU en Vietnam is op 1 augustus 2020 in werking getreden.
• Het akkoord schrapt volgens de Commissie 99% van alle tarieven, waarbij het resterende deel via rechtenvrije quota deels wordt weggenomen.
• Aan de invoerzijde kwam op 1 augustus 2020 ongeveer 84% van de EU-invoer uit Vietnam rechtenvrij binnen. De Commissie noemt november 2030 als moment waarop bijna alle resterende EU-invoerrechten op Vietnamese producten zijn afgebouwd — dezelfde pagina noemt elders 2027, dus neem de datum voor jouw goederencode niet uit een samenvatting maar uit de tariefinformatie zelf. Een klein aantal producten blijft belast, waaronder bepaalde visproducten (tilapia en skipjacktonijn).
• De afbouw is asymmetrisch: Vietnam schrapte 65% van zijn rechten op EU-goederen op de dag van inwerkingtreding en de rest tot 2030.

Preferentie is voorwaardelijk, niet automatisch

Dit is het punt waarop de meeste kostprijsberekeningen sneuvelen. Dat een product uit Vietnam komt, is niet hetzelfde als dat het van oorsprong Vietnamees is. De Europese Commissie zegt het in haar eigen leidraad onomwonden: om van een verlaagd of nultarief te profiteren moet een product aan de productspecifieke oorsprongsregels voldoen, en voldoet het daar niet aan, dan gelden de normale invoerrechten. Een fabriek die zegt dat er geen invoerrechten zijn, doet dus een uitspraak over een regime waarvan de voorwaarden bij jouw materialen liggen — niet bij zijn adres.

De regels staan in het oorsprongsprotocol bij het akkoord (Protocol 1, PB L 186 van 12 juni 2020). Vier bepalingen daaruit zijn voor een merk het belangrijkst.

1. Productspecifieke regels per goederencode. Bijlage II bij het protocol schrijft per product voor welke bewerking op niet-oorsprongsmaterialen in Vietnam of de EU moet gebeuren. Er is dus geen algemene regel: er is jouw regel, bij jouw code.
2. Tolerantie, met een aparte behandeling voor textiel. Artikel 5 staat toe dat een beperkte hoeveelheid materiaal dat de regel eigenlijk verbiedt toch gebruikt wordt — voor de meeste producten tot 10% van de prijs af fabriek. Producten van de GS-hoofdstukken 50 tot en met 63 zijn daarvan uitdrukkelijk uitgezonderd: voor textiel en kleding gelden de aparte toleranties uit de aantekeningen 6 en 7 bij bijlage I van het protocol, en dus niet die standaard 10%.
3. Cumulatie is beperkt. Van de vier vormen waarin het akkoord voorziet, is er volgens de Commissie op dit moment maar één van toepassing: bilaterale cumulatie tussen de EU en Vietnam. ASEAN-cumulatie geldt niet. Er is één specifieke uitzondering: stoffen van oorsprong uit Zuid-Korea gelden als Vietnamees wanneer ze in Vietnam worden verwerkt in producten van bijlage V, en die regeling geldt vanaf 23 december 2020.
4. Bewijs van oorsprong. Voor Vietnamese goederen zijn er twee routes: een certificaat van oorsprong afgegeven door de bevoegde Vietnamese autoriteit — volgens de Commissie uiterlijk drie werkdagen na de uitvoer — of een oorsprongsverklaring die elke exporteur mag afgeven zolang de waarde van de zending niet hoger is dan € 6.000. Een route via geregistreerde exporteurs bestaat aan de Vietnamese kant nog niet. Daarnaast geldt een regel over ongewijzigd vervoer: de goederen mogen onderweg niet verder bewerkt worden, en beperkte handelingen in een derde land zijn alleen toegestaan onder douanetoezicht.

Die derde bepaling verklaart waarom de materiaalvraag uit deze gids niet academisch is. Dat er een aparte regel nodig was om Koreaanse stof als Vietnaams te laten gelden, betekent per definitie dat de herkomst van de stof meetelt bij het bepalen van de oorsprong van het kledingstuk. Confectie in Vietnam alleen is voor kleding dus niet automatisch voldoende — wat precies vereist is, staat in bijlage II bij jouw goederencode.

Praktisch: bepaal per artikel de goederencode, zoek de productspecifieke regel op, leg per materiaal het land van herkomst vast met onderbouwing, en bewaar het bewijs van oorsprong bij de zending. Doe dat vóór de eerste order, niet na de eerste douanevraag. Wat een verkeerde aanname hier kost, is het volle tarief plus rente over alle zendingen waarop je de preferentie hebt geclaimd — en de aangifte is jouw verantwoordelijkheid, niet die van je leverancier.

Wat er gebeurt als je oorsprongsclaim wordt gecontroleerd

Er zit één bepaling in het akkoord die precies verklaart waarom je dossier het enige is wat je bij een controle hebt. Verificatie van oorsprong loopt via administratieve samenwerking tussen de douaneautoriteiten van beide partijen, en de Commissie is expliciet: bezoeken van de invoerende partij aan de exporteur zijn niet toegestaan. Je kunt een twijfelgeval dus niet oplossen door iemand naar de fabriek te sturen. Wat er gebeurt, gebeurt tussen autoriteiten, op basis van wat er is vastgelegd.

Wat dat praktisch betekent: leg per artikel een dossier aan op het moment dat de informatie nog gratis beschikbaar is, niet op het moment dat er een vraag komt.

• De goederencode, en wie hem heeft bepaald — je douane-expert, je aangever of de Douane zelf.
• De productspecifieke regel uit bijlage II waarop je je beroept, met de versie waarnaar je kijkt: de regels zijn bij Besluit nr. 2/2024 (PB L 838 van 12.3.2024) bijgewerkt naar de versie 2022 van het geharmoniseerde systeem, in werking sinds 1 januari 2024.
• Per materiaal de leverancier, het land van oorsprong en het document waarmee dat te onderbouwen is.
• Het bewijs van oorsprong zelf, bij de zending waarop het betrekking heeft.
• De berekening, als je regel op waarde werkt in plaats van op bewerking — inclusief de prijs af fabriek die je hebt gebruikt.

Twee details maken dat werk minder onverzoenlijk dan het lijkt. Een verklaring van oorsprong is volgens de Commissie twaalf maanden geldig en kan meerdere zendingen van identieke producten dekken, dus je hoeft niet per zending opnieuw te beginnen. En een certificaat van oorsprong kan met terugwerkende kracht worden afgegeven wanneer het bij uitvoer om een vergissing of verzuim niet is afgegeven, wanneer het bij invoer op technische gronden is geweigerd, of wanneer de eindbestemming toen nog niet bekend was. Een ontbrekend document is dus niet altijd fataal — het is alleen aanzienlijk goedkoper om het meteen goed te hebben.

Landed cost: wat het akkoord wel en niet oplost

Preferentie haalt in het gunstige geval de invoerrechten uit je calculatie. De rest van de landed cost blijft staan, en die rest is bij een langere route naar Europa groter dan merken verwachten: zeevracht, verzekering, terminal- en documentkosten, inklaring, binnenlands transport aan beide kanten, en het werkkapitaal dat vastzit in de weken dat je voorraad op zee ligt. Reken die volledige som per stuk uit voordat je landen vergelijkt — de methode staat in de gids over landed cost.

Twee valkuilen. Ten eerste: neem geen nultarief aan zolang je oorsprongspositie niet is beoordeeld; reken conservatief met het normale tarief en behandel de preferentie als een verbetering die je aantoont. Ten tweede: verander nooit je productbeschrijving, samenstelling of oorsprongsopgave om in een gunstiger tarief te vallen. Legitiem werken met goederencodes en oorsprong betekent de werkelijkheid correct beschrijven en die keuze onderbouwen; het achteraf laten passen bij een gewenst tarief is iets anders. Waar de grens ligt, staat in invoerrechten verlagen zonder de regels te overtreden.

Compliance voor de EU-markt

Waar je produceert verandert je EU-verplichtingen niet, maar het verandert wel welke documenten je moet kunnen ophalen. Eén verordening is voor Vietnam bijzonder relevant vanwege de sterke categorieën van het land: de EU-verordening ontbossingsvrije producten, Verordening (EU) 2023/1115. Die dekt onder meer rundvee, hout, rubber en soja plus de daarvan afgeleide producten — de Commissie noemt als voorbeelden expliciet leer, chocolade, autobanden en meubels. Meubels, houtproducten en leren schoenen of tassen uit Vietnam vallen dus binnen het bereik.

De verordening verlangt van wie deze producten op de EU-markt brengt dat hij aantoont dat ze niet van recent ontbost land komen en niet aan bosdegradatie hebben bijgedragen. Volgens de Europese Commissie geldt de verplichting voor grote en middelgrote marktdeelnemers vanaf 30 december 2026, en voor micro- en kleine marktdeelnemers vanaf 30 juni 2027. Dat is een documentatieketen die bij je leverancier begint, dus regel hem bij de leveranciersselectie en niet bij de eerste zending. De bredere set verplichtingen voor een EU-merk staat in productiecompliance voor EU-merken.

Wanneer Vietnam de juiste basis is — en wanneer niet

De eerlijke conclusie is dat Vietnam een uitstekende keuze is voor een goed omschreven deel van de productwereld en een middelmatige keuze voor de rest. De twee lijstjes hieronder zijn bedoeld om die vraag in één zitting te kunnen beantwoorden.

• Vietnam past waarschijnlijk als
• je product in confectie, schoeisel, textiele accessoires, meubels of houtproducten valt.
• je materialen standaard zijn of via een bestaand kanaal geleverd worden, zodat de importstap in de keten voorspelbaar is.
• je volume per stijl groot genoeg is voor de minima van zowel de fabriek als de materiaalleverancier.
• je afzet in de EU zit en de oorsprongsregels voor jouw goederencode haalbaar en aantoonbaar zijn.
• je een productiepartner voor meerdere seizoenen zoekt in plaats van één order.

• Kijk breder als
• je product afhankelijk is van een dicht netwerk van componentleveranciers en snelle ontwikkelrondes.
• je volumes klein zijn en je veel varianten of kleuren wilt: dan bepalen de materiaalminima je hele kostprijs.
• je product gespecialiseerd gereedschap, oppervlaktebehandeling of materiaaltechnologie vraagt die bovenstrooms schaars is.
• je hele voordeel op een aangenomen nultarief rust dat nog niet tegen de oorsprongsregels is getoetst.
• je binnen weken moet leveren: de materiaalimportstap laat zich niet wegorganiseren.

Hoe Library of Trade hierin werkt

Library of Trade is geen marktplaats en geen leverancierslijst, en we claimen geen aanwezigheid in een specifieke haven of provincie. Je contracteert zelf met je leveranciers en je houdt de zeggenschap over je ontwerpen, je specificaties en je productbeslissingen. Wat wij toevoegen is het werk dat in deze gids steeds terugkomt: opties naast elkaar zetten en vergelijkbaar maken, materiaalherkomst en documentatie vastleggen op het moment dat het nog gratis is, kostprijs opbouwen tot en met vracht en rechten in plaats van hem te schatten, en productie en kwaliteit volgen tot de levering. Software bereidt dat voor; mensen met productkennis beoordelen, onderhandelen en beslissen.